hanzmirck

september 15, 2013

Formuleren versus bezuinigen

Filed under: Uncategorized — hanzmirck @ 10:26 am

Ted van Lieshout is een schrijver die zich constant vernieuwt. Zijn laatste twee boeken dwingen de lezer om zelf de tekst te plaatsen, omdat het genre ervan niet duidelijk is; alle formele, grafische kenmerken zijn weggehaald. Van Lieshout presenteert ons blokken (uitgevulde) woorden, waarvan je als lezer zelf dus moet bedenken of het een brief, gedicht, verhaal, advertentie, nieuwsbericht of wat dan ook is. Wie er aan het woord is mag je ook zelf invullen. Dat levert grappige, verrassende, ontroerende, rake en soms maatschappij-kritische teksten op. Net als op televisie, waar je soms ook niet weet of je naar een reclamefilmpje of een serieus programma zit te kijken. Afwisselend gaat het over liefde, over gebroken gezinnen, sprookjes, (homo)seksualiteit, consumentenproblemen, of over Jodenvervolging, of politiek. Ik vind het een boeiende manier van schrijven en presenteren.

Wat ik echter jammer vind, is dat er zoveel taalfouten in het boek staan. Geen enorme blunders, maar formuleringsfouten. Ik vroeg aan de auteur of dat met opzet was, om de lezer te pesten of om te spotten met de ingewikkelde, ontsporende zinnen die je vaak in reclames ziet. Nee, zei hij. Hij vond de fouten ook niet storend. Het grappige is, dat dit ook een kenmerk is van formuleringsfouten; je leest er overheen en denkt dat er niets mis is. Tegenwoordig wordt door uitgevers bezuinigd op redactiewerk; corrigeren van teksten wordt steeds gehaaster en slordiger gedaan. In Nu in handige meeneemverpakking staat op ongeveer iedere pagina een fout. Kijk maar:

blz. 11:  Of dacht u: het is toch donker in de zaal, dus ik kan best iets aantrekken dat ze bij de kringloopwinkel nog niet in de uitverkoop durven aanbieden. Afgezien van de interpunctiefouten staat hier’ wat’ waar ‘dat moet staan (https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/wat-dat ).

blz.12: Teneinde het aantal klachten te doen verminderen is krachtdadig opgetreden door het instellen van vertragingstechnieken (…).  Tussen twee persoonsvormen hoort een komma. Hier mis ik twee komma’s.

blz. 13: Hij had, om het zo te zeggen, in gedachten dat je een ander lichaam had. Dit is een contaminatie: je had een ander lichaam in gedachten of je dacht dat iemand een ander lichaam had. Nu staat er dat de ‘hij’ iets anders dacht dan hij zag.

blz.12: Als we ons gedeisd houden en op de achtergrond werken aan een situatie waarin zijn aanblijven onhoudbaar zal blijken te zijn (…). Dit is een tautologie: je gedeisd houden betekent altijd dat je je op de achtergrond beweegt.

blz.13: Ik zie de glimlach die ik mooi vind op het gezicht dat ik graag dichtbij wil, met de ogen die me zien en die me aankijken (…). Ook hier een tautologie: je kunt niet iemand aankijken zonder diegene te zien, lijkt me.

blz.18: De Verjaardagsloterij betoogde dat de klagende deelnemers hadden kunnen weten dat ze niet echt zouden winnen, omdat het algemeen bekend is dat als je een brief krijgt van een loterij waarin staat dat je gewonnen hebt, je niet gewonnen blijkt te hebben. Afgezien van de interpunctie (komma’s tussen persoonsvormen) is hier een dat/wat-constructie gebruikt. Je kunt beter de voorwaarde (voorafgegaan door ‘als’) achteraan de zin plaatsen. Nu staat er dat het pas algemeen bekend is, wanneer je een brief hebt gekregen van een loterij.

blz. 19: Ik blijf toch meedoen uit angst dat als ik opzeg, de prijs net op mijn nummer valt. Hier zijn dezelfde fouten gemaakt als op de voorgaande pagina.

blz. 20: Bij deze willen wij jullie van harte uitnodigen op ons feest ter ere van het feit dat wij vijfentwintig jaar geleden getrouwd zijn. We willen dat luister bij zetten door jullie aanstaande zaterdag thuis te ontvangen. Hier zou ‘dit’ beter zijn geweest (https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/dit-dat), afgezien van de interpunctie.

Zo zou ik het hele boek kunnen afwerken. Dan moet ik echter wel mijn honorarium voor correctiewerk berekenen. Ik vind het triest dat zo’n goede uitgever het werk van zo’n goede auteur geen recht heeft gedaan. (Natuurlijk is het te prijzen dat zo’n moeilijk verkoopbaar boek op de markt gebracht wordt, maar doe het dan helemaal goed.) Daarom daag ik de uitgeverij uit: de volgende keer dat Querido een boek van Ted van Lieshout op de markt gaat brengen, mag u mij de gecorrigeerde kopij voorleggen. Per fout die ik er dan nog uit kan halen, krijg ik een exemplaar van het boek, om uit te delen aan liefhebbers. Deal?

Advertenties

7 reacties »

  1. Soms moet je spreektaal gewoon met rust laten, Hanz. Veel van de fouten die je opmerkt zouden in strikte zin misschien verbeterd moeten worden, maar ze dragen bij aan de toon en in sommige gevallen aan de humor in het boek. Verder is een tautologie een stijlmiddel, niet een fout. Tot slot: ik beschouw de blokken als een soort poëzie en pas dan ook dichterlijke vrijheden toe. Dat neemt niet weg dat er inderdaad fouten in staan die erin staan omdat ik ze over het hoofd heb gezien en kennelijk werden ze door de redacteur en corrector evenmin opgemerkt. Ik ben wel gevleid dat je zo aandachtig en zorgvuldig (of is dat een tautologie) gelezen hebt!

    Reactie door Ted — september 15, 2013 @ 11:02 am | Beantwoorden

  2. Tautologie is alleen een stijlmiddel als het echt iets toevoegt, waardoor duidelijk is dat het niet per ongeluk maar bewust is ingezet. In de bovenstaande gevallen vind ik dat niet overtuigend. Dichterlijke vrijheden moeten ook overtuigend zijn; ze moeten werkelijk effect hebben. Kijk maar naar de voorbeelden die je hier ziet: http://nl.wikipedia.org/wiki/Artistieke_vrijheid .
    Waar het me vooral om ging is dat op zowat iedere bladzijde een formuleringsfout staat. Daardoor wordt de indruk gewekt dat het geen bijzondere gevallen zijn, waarin de dichter ervoor gekozen lijkt te hebben af te wijken van de standaardregels, maar menselijke foutjes, die een corrector had moeten zien.

    Reactie door hanzmirck — september 15, 2013 @ 11:28 am | Beantwoorden

  3. Dag Hans. Als ik had moeten corrigeren, had ik een heleboel zaken laten staan zoals ze er staan. Neem die zin over de brief van de loterij. Volgens mij maakt de ingewikkelde vorm daar deel uit van de grap. Je krijgt het gevoel dat er geen eind komt aan die zin. Je wordt een mistig gebied ingetrokken. Onduidelijkheid alom. Totdat je aan het eind van de zin ziet dat je niet hebt gewonnen. Ik denk dat dit weergeeft hoe de loterij met zijn deelnemers omgaat/communiceert. Men trekt een rookgordijn op. Want natuurlijk wil de loterij eigenlijk niet toegeven dat je niet wint. Jouw correctie zou de zin helderder maken. Maar daarmee niet het beeld versterken dat de schrijver geeft van de loterij als wazig communicerende instelling.

    Reactie door Miriam Wijnen — september 15, 2013 @ 12:56 pm | Beantwoorden

    • Je leest niet goed, Miriam, ik schreef al: ‘Ik vroeg aan de auteur of dat met opzet was, om de lezer te pesten of om te spotten met de ingewikkelde, ontsporende zinnen die je vaak in reclames ziet. Nee, zei hij.’ De fout hier is dus niet per se ingezet om dat effect te bereiken.

      Reactie door hanzmirck — september 15, 2013 @ 2:23 pm | Beantwoorden

  4. Nee, dat heb je niet begrepen, Hanz, of ik heb jouw vraag niet goed genoeg begrepen. Miriam heeft het wel goed begrepen, en ook verwoord hoe ik het heb bedoeld. Ik heb de blokken geschreven in de toon van het soort tekst dat ik beoogde. Maar waar ik wél de fout in ben gegaan zijn de WATs die DATs hadden moeten zijn en andersom.

    Reactie door Ted — september 15, 2013 @ 3:01 pm | Beantwoorden

    • Eh… zal ik iets zeggen over de tweede zin in je reactie, Ted? Nee, doe ik niet. Ik begrijp je intentie wel, maar dan zou ik het wat meer overdreven hebben. Zodra een lezer twijfelt of de auteur het bedoeld heeft of dat het een fout is, is hij afgeleid. Dat is jammer. Hoe dan ook heeft je corrector niet aan jou gevraagd of je bewust taalfouten maakte, en dat had wel moeten gebeuren, vind ik.

      Reactie door hanzmirck — september 15, 2013 @ 3:24 pm | Beantwoorden

  5. […] Op verzoek wat reacties uit de media op Nu in  handige meeneemverpakking, mijn tweede boek voor volwassenen. Het heeft op lang niet zo veel recensies, reacties en aandacht mogen rekenen als anderhalf jaar geleden Mijn meneer, dus de lijst is niet zo lang. Van de kranten heeft alleen NRC Handelsblad het boek gesignaleerd. Het tijdschrift BOEK bracht een uitgebreid omslagartikel, dat online hier te lezen is, een foto erbij staat hier. Op radio en televisie was er geen aandacht voor het boek, wel op internet. De meest recente, op The Sword, staat hier. Er staat ook een mooie bespreking op Pink Bullets. Het online poëziepodium De Contrabas wijdde eveneens een bespreking aan het boek en die staat hier. De dichter en docent Hanz Mirck heeft op zijn weblog over het boek geschreven, waarbij hem opviel dat er nogal wat fouten in het boek staan. Zijn betoog staat hier. […]

    Pingback door Wat reacties op ‘Nu in handige meeneemverpakking’ | tedvanlieshout.nu — oktober 20, 2013 @ 11:00 am | Beantwoorden


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: